D

Default futures
Default futures zijn de vanzelfsprekende toekomstbeelden waarin we het heden gewoon doortrekken – “zo zal het wel blijven” – zonder dat we ons expliciet afvragen of die lijn nog wenselijk, rechtvaardig of zelfs realistisch is.

Degrowth
Degrowth verwijst naar de beweging en het gedachtegoed dat permanente economische groei in vraag stelt en pleit voor een economie die binnen ecologische grenzen past en menselijke en planetaire gezondheid boven groei-cijfers zet.

Dekolonisatie (van de toekomst)
Dekolonisatie van de toekomst is het proces waarbij koloniale machtsverhalen, hiërarchieën en vanzelfsprekende westerse perspectieven in toekomstbeelden worden blootgelegd en afgebouwd, zodat andere stemmen en werelden ruimte krijgen om mee te bepalen wat mogelijk en wenselijk is.

Desirable futures
Desirable futures zijn toekomsten die een persoon of groep als wenselijk ziet, omdat ze beter aansluiten bij hun waarden, rechtvaardigheidsgevoel of leefkwaliteit dan de toekomsten die vandaag als “waarschijnlijk” worden gezien.

Dieselpunk
Dieselpunk is een speculatieve stijl van verhalen en beelden die een alternatieve toekomst verbeeldt vanuit de esthetiek en technologie van ronkende motoren, staal en oorlogseconomie tussen ongeveer 1920 en 1950, vaak als commentaar op industriële vooruitgang.

Discontinuity / discontinuity in trends
Discontinuity is een breukmoment waarop een lopende trend of ontwikkeling abrupt wordt onderbroken of omklapt, waardoor extrapoleren van het verleden niet meer werkt en er een nieuw pad of regime ontstaat.

Disruptability index
Disruptability index is een maatstaf die aangeeft hoe kwetsbaar een organisatie, sector of businessmodel is voor ontwrichtende veranderingen, bijvoorbeeld door nieuwe technologie, regelgeving of spelers die de bestaande logica doorbreken.

Disrupted futures
Disrupted futures zijn toekomstbeelden waarin bestaande trends en verwachtingen worden onderbroken door schokken of breuken, waardoor het vertrouwde verloop van “business as usual” niet meer houdbaar is.

Domestication theory
Domestication theory beschrijft hoe nieuwe technologieën stap voor stap worden ingepast in het dagelijks leven, waarbij mensen ze toe-eigenen, aanpassen en normaal gaan vinden in plaats van ze als spectaculaire vernieuwing te blijven zien.

Doom loop
Doom loop is een neerwaartse, zichzelf versterkende spiraal waarin elke reactie op een probleem de situatie verder verslechtert, waardoor systemen steeds moeilijker te herstellen zijn.

Doomsday
Doomsday verwijst naar het denkbeeldige eindpunt waarop de wereld of de menselijke beschaving instort, en fungeert als symbool voor ultieme toekomstangst en ondergangsverhalen.

Doomsday argument
Doomsday argument is een filosofische redenering die, op basis van kansrekening en onze positie in de tijd, suggereert dat de mensheid waarschijnlijk niet extreem lang meer zal voortbestaan.

Donuteconomie
Donuteconomie is het economische model van Kate Raworth waarin een “donut” laat zien hoe een rechtvaardige toekomst eruitziet: binnen een ecologisch plafond en boven een sociaal fundament, zodat niemand tekortkomt en de planeet niet wordt uitgeput.