E

Eco-anxiety
Eco-anxiety is de onrust en soms machteloze angst die mensen voelen wanneer ze beseffen hoe groot en diep de ecologische crisis is en zich afvragen welke leefbare toekomst er nog overblijft.

Ecosystem collapse
Ecosystem collapse is het kantelpunt waarop een ecosysteem zó verstoord raakt dat het zijn structuur en veerkracht verliest en soorten, functies en diensten op grote schaal wegvallen.

Ecoystem tipping points
Ecosystem tipping points zijn kritische drempels in een ecosysteem waarbij kleine extra veranderingen plots leiden tot een grote, vaak onomkeerbare omslag in toestand of functioneren.

Effective altruism
Effective altruism is de benadering waarin mensen hun tijd en geld niet zomaar “goed” willen besteden, maar heel rationeel proberen te bepalen welke acties het meeste positieve impact op de toekomst kunnen hebben.

Emerging issues analysis
Emerging issues analysis is een foresight-methode waarbij je systematisch speurt naar vroege signalen en opkomende thema’s die vandaag nog klein lijken, maar uit kunnen groeien tot belangrijke toekomstkwesties.

EMERGING STRATEGIC ISSUES (ESIs)
Emerging Strategic Issues (ESIs) zijn prille, deels nog onzekere ontwikkelingen die op termijn grote strategische gevolgen kunnen hebben voor een organisatie, sector of beleid.

Emotional futures
Emotional futures verwijst naar de manier waarop toekomstbeelden niet alleen uit feiten en scenario’s bestaan, maar ook uit emoties zoals hoop, kwaadheid, rouw of enthousiasme die meebepalen welke toekomsten we serieus nemen.

Emotional numbing
Emotional numbing is het afgestompte, vlakke gevoel dat kan ontstaan als je te vaak wordt geconfronteerd met dreiging en slecht nieuws over de toekomst, waardoor je je emoties onbewust dimt om het vol te houden.

EMP
EMP (electromagnetic pulse) is een korte, krachtige uitbarsting van elektromagnetische energie die elektronische systemen kan ontregelen of uitschakelen en daardoor in sommige toekomstscenario’s als kwetsbaarheid of risico wordt gebruikt.

End of history
End of history is de stelling dat na de Koude Oorlog de grote ideologische strijd grotendeels voorbij was en liberale democratie het eindpunt van de geschiedenis vormde, wat later fel is betwist door nieuwe crises en conflicten.

Endowment effect
Het Endowment effect beschrijft de neiging om iets meer waarde toe te kennen enkel omdat we het al “hebben”, waardoor we vasthouden aan bestaande plannen, systemen of toekomstbeelden, zelfs als betere alternatieven bestaan.

Enlightenment
Enlightenment verwijst naar de Verlichting, de historische periode waarin geloof in rede, wetenschap en vooruitgang centraal kwam te staan en het moderne idee van lineaire vooruitgang en maakbare toekomst werd gevoed.

Entanglement
Entanglement duidt op de diepe vervlechting van systemen, mensen en technologieën, waardoor gebeurtenissen en keuzes op één plek onverwachte effecten kunnen hebben op heel andere plekken en tijdschalen.

Episodic Future Thinking
Episodic Future Thinking is het mentaal vooruitspringen naar een concreet toekomstmoment, alsof je er al bent, om te voelen hoe een bepaalde situatie, keuze of uitkomst eruit zou zien.

Equilibrium
Equilibrium is een evenwichtstoestand in een systeem waarin krachten elkaar min of meer in balans houden, totdat een verstoring of shock het systeem naar een nieuwe toestand duwt.

Escapism
Escapism is de neiging om je terug te trekken in ontspanning, fictie of andere afleiding om even te ontsnappen aan stress, druk of ongemakkelijke realiteiten – waaronder soms ook toekomstzorgen.

Ethno-futurism
Ethno-futurism is een verzamelnaam voor toekomstverbeeldingen waarin specifieke culturele, etnische of inheemse perspectieven centraal staan, vaak als tegengewicht voor dominante westerse toekomstbeelden.

Ethnographic experiential futures
Ethnographic experiential futures combineert etnografisch onderzoek met tastbare toekomstervaringen (zoals installaties of roleplay) om te verkennen hoe verschillende groepen toekomstige werelden zouden beleven in hun dagelijks leven.

Ethnography
Ethnography is een kwalitatieve onderzoeksmethode waarbij je via langdurige, contextgevoelige observaties en gesprekken probeert te begrijpen hoe mensen hun wereld betekenis geven.

Evolution
Evolution is het langzame proces waarbij soorten, systemen of ideeën zich door variatie, selectie en omgeving invloeden ontwikkelen, zonder vooraf vastgelegd einddoel.

Exaptations
Exaptations zijn eigenschappen of toepassingen die oorspronkelijk voor één doel ontstonden maar later een onverwachte, nieuwe functie krijgen, wat in innovatie en toekomstdenken verrassende paden kan openen.

Existential threat
Existential threat is een bedreiging die de mogelijkheid van blijvende beschaving of menselijk voortbestaan zelf in vraag stelt, zoals ongecontroleerde klimaatverandering, kernoorlog of sommige AI-scenario’s.

Expectation
Expectation is wat mensen op basis van hun ervaring, verhalen en context als “normale” of “waarschijnlijke” toekomst beschouwen, en het stuurt sterk welke opties ze zien of juist negeren.

Expected futures
Expected futures zijn de toekomsten waarvan we denken dat ze “gewoon zullen gebeuren” als alles min of meer verdergaat zoals nu, en vormen vaak de impliciete baseline in beleid en planning.

Experiential futures
Experiential futures zijn toekomstverkenningen die niet alleen in rapporten of diagrammen bestaan, maar als ervaringen, installaties of rollenspellen, zodat mensen een mogelijke toekomst letterlijk kunnen voelen, ruiken en meemaken.

Explorative scenarios
Explorative scenarios zijn scenario’s die niet voorspellen, maar verkennen hoe de toekomst er onder verschillende aannames en drijvende krachten uit kán zien, zonder meteen te oordelen of dat wenselijk is.

Exponential growth bias
Exponential growth bias is de neiging om exponentiële groei (zoals virale verspreiding of rente-op-rente) intuïtief als lineair te schatten, waardoor we de snelheid en omvang van verandering onderschatten.

Exponential technologies
Exponential technologies zijn technologieën waarvan de prestaties of impact zich exponentieel ontwikkelen (zoals sommige digitale, biotechnologische of nanotechnologische ontwikkelingen) en daardoor sneller doorbreken dan we gewend zijn.

Exponential thinking
Exponential thinking is het bewust rekening houden met exponentiële patronen in groei en verandering, zodat je beter inschat hoe snel bepaalde ontwikkelingen kunnen opschalen of ontsporen.

Extended Now
Extended Now is het gevoel dat alles zich tegelijk in één uitgerekte tegenwoordige tijd afspeelt – meldingen, crises, kansen – waardoor het moeilijk wordt om nog rustig vooruit te denken of langere tijdslijnen te zien.

Extinction debt
Extinction debt is de “uitgestelde uitsterfschuld” waarbij soorten ogenschijnlijk nog aanwezig zijn, maar door eerdere aantasting van hun leefgebied eigenlijk al op termijn gedoemd zijn om te verdwijnen.