C

Catalysts
Catalysts zijn personen, gebeurtenissen of ideeën die verandering en leerprocessen versnellen of in gang zetten, zonder dat zij zelf altijd op de voorgrond staan.

Change fatigue
Change fatigue is de uitputting en gelatenheid die ontstaat wanneer mensen zó vaak en zó snel met veranderingen en transformatietrajecten worden geconfronteerd dat ze niet meer de energie voelen om mee te denken of mee te bewegen.

Chronocentrisme
Chronocentrisme is de neiging om je eigen tijd en generatie als norm en hoogtepunt van de geschiedenis te zien, waardoor andere tijden en mogelijke toekomsten kleiner, vreemder of minder belangrijk lijken.

Chronos
Chronos verwijst naar de meetbare kloktijd: de kwantitatieve, lineaire tijd waarmee we agenda’s, deadlines en planningen structureren, in contrast met de meer ervaringsgerichte kairos-momenten.

Cli-fi
Cli-fi (climate fiction) is een verzamelnaam voor romans, films en verhalen die klimaatverandering centraal zetten en via fictie verkennen wat verschillende klimaattoekomsten kunnen betekenen voor mensen en samenlevingen.

Climate anxiety
Climate anxiety is de onrust, angst en soms wanhoop die mensen voelen wanneer ze zich bewust worden van de omvang en onomkeerbaarheid van de klimaatcrisis en zich afvragen welke toekomst daar nog tegenover staat.

Cognitive presentism
Cognitive presentism is de neiging om de toekomst vooral te zien als een verlengstuk van het heden, zodat huidige categorieën en signalen het denkwerk domineren.

Compassion fatigue
Compassion fatigue is de afstomping van je betrokkenheid en empathie wanneer je langdurig overladen wordt met beelden van leed, rampspoed en crisis, waardoor je emotioneel afhaakt om jezelf te beschermen.

Confirmation bias
Confirmation bias is de neiging om vooral informatie op te merken en te geloven die bestaande overtuigingen bevestigt, terwijl tegenstrijdige signalen worden weggefilterd.

Creativity crisis
Creativity crisis verwijst naar de bezorgdheid dat onze samenleving – en zeker onderwijs en organisaties – creatieve en verbeeldende vermogens langzaam afknijpt, waardoor het moeilijker wordt om echt nieuwe oplossingen en toekomsten te zien.

Critical futures studies
Critical futures studies is een benadering binnen toekomstonderzoek die niet alleen mogelijke toekomsten beschrijft, maar ook de machtsverhoudingen, uitsluitingen en veronderstellingen achter dominante toekomstbeelden onderzoekt en ter discussie stelt.

Critical hope
Critical hope is een vorm van hoop die niet naïef wegkijkt van problemen, maar juist vertrekt vanuit een helder zicht op ongelijkheid, crisis en macht, en toch ruimte zoekt voor betekenisvolle verandering.

Critical nostalgia
Critical nostalgia is een manier van terugkijken naar het verleden die niet alleen verliefd is op “vroeger”, maar het verleden gebruikt om te begrijpen wat er verloren of scheef gegroeid is en zo alternatieven voor de toekomst te kunnen verbeelden.

Cyberpunk
Cyberpunk is een sciencefictionstroming waarin hoge technologie (zoals cyberspace, AI en implants) samenvalt met sociale ongelijkheid en verval, vaak gebruikt om te laten zien hoe digitale toekomstvisies verbonden zijn met macht, controle en verzet.