S

Scenario planning
Scenario planning is het systematisch uitwerken van enkele contrasterende toekomstverhalen rond dezelfde vraag, zodat je beter ziet welke aannames je vandaag maakt en welke strategische keuzes in verschillende toekomsten overeind blijven.

Science literacy
Science literacy is het vermogen om basisbegrippen, methodes en onzekerheden van wetenschap te begrijpen, zodat je informatie over bijvoorbeeld klimaat, technologie of gezondheid kritisch kunt wegen in je toekomstbeelden.

Scrappunk
Scrappunk is een toekomstesthetiek waarin mensen met restmaterialen, schroot en improvisatie proberen te overleven en opnieuw te bouwen, en zo laten zien hoe veerkracht en creativiteit eruitzien in een uitgeputte wereld.

Semantic uncertainty
Semantic uncertainty is de onduidelijkheid die ontstaat omdat mensen dezelfde term anders interpreteren, waardoor er verwarring ontstaat over wat precies bedoeld wordt in gesprekken over de toekomst.

Short-termism
Short-termism is de hardnekkige neiging van politiek, bedrijven en soms ook individuen om vooral op korte-termijnwinsten en -problemen te focussen, waardoor structurele langetermijnkwesties telkens worden uitgesteld.

Sidecasting
Sidecasting is het bewust opzij kijken naar verwante domeinen, voorbeelden of metaforen om nieuwe ideeën op te doen, in plaats van alleen vooruit te staren binnen je eigen sector of vraagstuk.

Sinofuturism
Sinofuturism is een verzamelnaam voor toekomstbeelden waarin China en Chinese technologie centraal staan, zowel in westerse verbeelding als in Chinese zelfbeelden, vaak beladen met macht, angst en exotisering.

Singularity
Singularity verwijst naar het speculatieve punt waarop kunstmatige intelligentie zichzelf razendsnel zou verbeteren en daarmee een onvoorspelbare breuk in de geschiedenis en onze toekomstverwachtingen veroorzaken.

Social acceleration
Social acceleration is Hartmut Rosa’s diagnose dat technologische, sociale en levensritmes steeds sneller gaan, waardoor we het gevoel hebben voortdurend te moeten rennen om gewoon op onze plaats te blijven.

Social imaginaries
Social imaginaries zijn de gedeelde voorstellingen waarmee een samenleving zich voorstelt hoe de wereld in elkaar zit en waar die naartoe gaat, en die stilzwijgend bepalen wat als normaal of denkbaar geldt.

Social movement
Social movement is een groep mensen die zich duurzaam organiseert rond een gedeelde zorg of ambitie en zo probeert maatschappelijke verandering af te dwingen.

Social tipping points
Social tipping points zijn kantelpunten in gedrag en normen waarbij kleine extra veranderingen plots leiden tot een brede omslag in hoe veel mensen leven, denken of handelen.

Society
Society is het geheel van mensen, relaties, instituties en regels waarin we samen leven en waarin toekomstbeelden, macht en verandering voortdurend worden gevormd en betwist.

Sociotechnical imaginarie
Sociotechnical imaginaries zijn gedeelde toekomstbeelden waarin technologische en maatschappelijke ontwikkelingen samen worden geprojecteerd – bijvoorbeeld rondom AI, kernenergie of zorgrobots – en die sturen welke innovaties politiek en financieel steun krijgen.

Sociotechnical system
Sociotechnical system is het verweven geheel van mensen, regels, organisaties en technologieën dat samen bepaalt hoe een bepaald domein (zoals mobiliteit of energie) vandaag en in de toekomst functioneert.

Sociotechnology
Sociotechnology is de benadering die technologie niet als neutraal gereedschap ziet, maar als iets dat sociale verhoudingen vormt én door die verhoudingen wordt gevormd.

Socratic questionning
Socratic questionning is het stellen van doorvragen en verdiepende vragen in dialoogvorm om aannames bloot te leggen en deelnemers zelf tot scherpere inzichten te laten komen.

Solarpunk
Solarpunk is een hoopvolle toekomstesthetiek waarin hernieuwbare energie, groen in de stad en lokale gemeenschappen centraal staan, als tegenbeeld voor dystopische klimaat- en technologieverhalen.

Spacepunk
Spacepunk is een speelse, vaak ruigere variant van ruimtefictie waarin ruimtevaart, kolonisatie en buitenaardse omgevingen worden verbeeld als arena’s voor macht, exploitatie maar ook verzet.

Spiral dynamics
Spiral dynamics is een model dat menselijke waarden en wereldbeelden beschrijft als een spiraal van ontwikkelingsstadia, zodat je beter begrijpt waarom groepen verschillend reageren op verandering en toekomstvragen.

Status quo bias
Status quo bias is de neiging om het huidige systeem of beleid te verkiezen boven verandering, zelfs wanneer alternatieven rationeel aantrekkelijker zijn.

Steampunk
Steampunk is een retrofuturistische stijl die zich een toekomst voorstelt alsof de stoomtechnologie uit de negentiende eeuw was doorontwikkeld, met tandwielen, stoommachines en Victoriaanse esthetiek als basis voor andere technologische paden.

Steelpunk
Steelpunk is een speculatieve esthetiek waarin zware industrie, staal, fabrieken en ruwe infrastructuur centraal staan, om te laten zien hoe hard en materiaalintensief veel toekomstbeelden van moderniteit eigenlijk zijn.

Strategic foresight
Strategic foresight is het geheel aan methoden en processen waarmee organisaties systematisch met mogelijke toekomsten werken om vandaag robuustere en lenigere strategische keuzes te maken.

Strategic planning
Strategic planning is het proces waarbij organisaties hun langetermijndoelen en -prioriteiten bepalen en vertalen naar concrete keuzes en acties voor de komende jaren.

Sunk-cost effect
Sunk-cost effect is de neiging om door te gaan met een project of koers omdat er al veel tijd, geld of moeite in is geïnvesteerd, ook als stoppen verstandiger zou zijn.

Surveillance capitalism
Surveillance capitalism is de economische logica waarin bedrijven op grote schaal data over ons gedrag verzamelen en verhandelen om voorspellingen en beïnvloeding te verkopen, wat ook de toekomst van democratie en autonomie raakt.

Survivorship bias
Survivorship bias is de neiging om vooral te kijken naar zichtbare “winnaars” en mislukte gevallen te negeren, waardoor succesfactoren systematisch worden overschat.

Symbiocene
Symbiocene is het voorgestelde tijdperk na het Antropoceen waarin menselijke samenlevingen leren om in wederkerige samenhang met andere levensvormen te leven in plaats van ze te domineren.

Systems thinking
systems thinking is een manier van kijken waarbij je niet losse onderdelen centraal zet, maar de relaties, feedbacklussen en patronen in een geheel systeem onderzoekt om beter te begrijpen hoe verandering en onverwachte effecten ontstaan.