P

Paleofuture
Paleofuture zijn toekomstbeelden uit het verleden – hoe mensen in vroegere decennia dachten dat “morgen” eruit zou zien – die laten zien welke verwachtingen en aannames toen dominant waren.

Paradoxical thinking
Paradoxical thinking is het vermogen om schijnbaar tegenstrijdige ideeën tegelijk vast te houden (bijvoorbeeld kwetsbaarheid én kracht) en van daaruit nieuwe perspectieven en oplossingen te vinden.

Parasitism
Parasitism is een relatievorm waarin de ene partij voordeel haalt uit een systeem of organisme terwijl de andere partij daardoor schade ondervindt of wordt verzwakt.

Pattern
Pattern is een terugkerend patroon of structuur in signalen, gedrag of data, dat helpt om onderliggende dynamieken of trends in een systeem te herkennen.

Pattern spotter
Pattern spotter is iemand die gericht zoekt naar dergelijke terugkerende patronen in signalen en gebeurtenissen om bredere ontwikkelingen of kansen te zien.

Path dependency
Path dependency is het idee dat vroegere keuzes en investeringen een spoor trekken waardoor systemen, organisaties of samenlevingen als vanzelf in dezelfde richting blijven gaan, zelfs als er ondertussen betere alternatieven bestaan.

Planetary boundaries
Planetary boundaries zijn de planetaire grenzen waarbinnen de aarde stabiel en leefbaar blijft, zoals voor klimaat, biodiversiteit en stikstof, en die aangeven hoe ver we de toekomst kunnen belasten zonder het systeem onherstelbaar te beschadigen.

Perception
Perception is de manier waarop mensen prikkels waarnemen en interpreteren, wat sterk bepaalt welke risico’s, kansen en toekomsten zij als reëel of relevant ervaren.

Permacrisis
Permacrisis is het gevoel dat je in een soort permanente crisisstand leeft, waarin ene shock de andere opvolgt en er nooit meer echt een rustige “normale” periode lijkt terug te keren.

Personal futures
Personal futures zijn toekomstbeelden die betrekking hebben op iemands eigen leven en loopbaan, in plaats van op collectieve of maatschappelijke toekomsten.

Pessimism bias
Pessimism bias is de neiging om kansen, risico’s en veranderingen systematisch negatiever in te schatten dan gerechtvaardigd is, waardoor handelingsperspectief verdwijnt.

Placemaking
Placemaking is het proces waarbij bewoners en gebruikers samen vormgeven aan publieke ruimte, zodat deze beter aansluit bij lokale noden, identiteit en toekomstplannen.

Polycrisis
Polycrisis is de situatie waarin meerdere crises tegelijk spelen en elkaar versterken – zoals klimaat, ongelijkheid, oorlog en digitale ontwrichting – zodat het geheel zwaarder weegt dan de optelsom van de losse problemen.

Polyloog
Polyloog is een gesprek waarin niet twee standpunten botsen, maar veel stemmen, perspectieven en tijdslagen tegelijk aanwezig zijn, zodat de toekomst niet wordt “uitgedebatteerd” maar gezamenlijk wordt verkend.

Polytopia
Polytopia is het idee dat mensen tegelijk in meerdere “plaatsen” of werelden leven (fysiek, digitaal, cultureel), waardoor hun ervaringen en toekomsten meervoudig en gelaagd worden.

Possible futures
Possible futures zijn alle toekomsten die in principe zouden kúnnen gebeuren, ook al lijken ze vandaag nog onwaarschijnlijk, ongemakkelijk of moeilijk voorstelbaar.

Posibility space
Posibility space is de denkruimte van alle vormen, opties en richtingen die in een situatie in principe mogelijk zijn, nog vóór je kiest welke daarvan wenselijk of waarschijnlijk is.

Possibility studies
Possibility studies is het onderzoeksveld dat zich richt op het verkennen en begrijpen van mogelijkheden – wat kán er ontstaan – in plaats van alleen op wat waarschijnlijk of gewenst is.

Preferable futures
Preferable futures zijn de toekomsten die mensen wenselijk vinden omdat ze beter aansluiten bij hun waarden, rechtvaardigheidsgevoel en ideeën over een goed leven dan andere mogelijke of waarschijnlijke uitkomsten.

Preposterous futures
Preposterous futures zijn toekomstbeelden die nu absurd of ondenkbaar lijken, maar juist daardoor helpen om vastgeroeste aannames los te weken en nieuwe richtingen te verkennen.

Present Shock
Present Shock is Douglas Rushkoffs naam voor de ervaring dat alles tegelijk in het “nu” gebeurt en we daardoor moeite hebben om nog langetermijnlijnen en rustig toekomstdenken vast te houden.

Present bias
Present bias is de neiging om keuzes vooral te baseren op onmiddellijke baten en lasten, terwijl gevolgen op langere termijn uit de afweging wegvallen.

Presentism
Presentism is François Hartogs beschrijving van een tijdsregime waarin het heden zo dominant wordt dat zowel verleden als toekomst vooral door de bril van het nu worden gezien en beoordeeld.

Preventable futures
Preventable futures zijn ongunstige toekomsten die niet onvermijdelijk zijn, maar juist wijzen op risico’s en keuzes in het heden waarmee we kunnen voorkomen dat ze werkelijkheid worden.

Problem-solving
Problem-solving is het gestructureerd analyseren van een probleem en het stap voor stap ontwikkelen en testen van oplossingen.

Progress
Progress is het idee van vooruitgang – de overtuiging dat de wereld in de tijd beter kan worden – maar wat precies als “beter” geldt, hangt af van waarden en perspectief.

Project-based learning
Project-based learning is een onderwijsaanpak waarin leren wordt georganiseerd rond concrete projecten en opdrachten, zodat kennis en vaardigheden in een realistische context worden opgebouwd.

Pseudo-precision
Pseudo-precision is de neiging om onder diepe onzekerheid zeer precieze cijfers en smalle bandbreedtes te presenteren, waardoor schijnzekerheid ontstaat.